Maleisië – Borneo Vakantie Reisverslag

Kuala Lumpur: tuinstad met de lichtjes

Na ongeveer dertien uur vliegen met Malaysia Airlines landen we op 2 augustus op het vliegveld van Kuala Lumpur.
De chauffeur brengt ons in anderhalf uur zeventig kilometer verder naar hotel Anggun in het centrum van KL, waar we vroeg in de ochtend aankomen.
Kuala Lumpur ligt in West-Maleisië, dat wel het schiereiland van Peninsular wordt genoemd. Kuala Lumpur is de hoofdstad van Maleisië en heeft bijna twee miljoen inwoners. Kuala Lumpur betekent “modderige samenloop van rivieren”, twee rivieren, de Gombak en de Klang, komen hier samen. Vroeger leefden mijnwerkers hier van het zoeken naar tin.
Maleisië is een redelijk welvarend land met een groeiende economie. Belangrijkste exportproducten zijn palmolie en rubber.
Het was Brits tot 1941 en dat zie je nog terug in het straatbeeld, want er wordt links gereden.
Met een Kuala Lumpur hop-on-hop-off-bus doen we een tochtje langs de hoogtepunten, lekker makkelijk als het regent, zoals nu en als je heel moe bent van de lange vliegreis.

Een van de letterlijke hoogtepunten is zeker het gebouw ‘Petronas Twin Towers‘. Deze 452 meter hoge torens zijn op de 41e verdieping verbonden door een luchtbrug.
Kuala Lumpur is een drukke stad met veel verkeersopstoppingen en heeft heel erg veel last van smog. Het ligt in heuvelachtig landschap één graad boven de evenaar en heeft een luchtvochtigheidsgraad van 80 procent. Het is dus bewolkt, benauwd en klam warm. Eten gebeurt op straat en is gek genoeg veilig. Chinese fondu is hier HOT!

Kuala Lumpur Chinatown

‘s Avonds neemt onze chauffeur ons mee naar Chinatown Kuala Lumpur. Rond Petallingstreet mogen we een uurtje ‘loslopen’ van hem als we voorzichtig doen, want het is hier opdringerig en druk. We kopen een stuk doerian, omdat we denken dat dat kan en leuk en lekker is en een zak doerianchips (die echt vreselijk smerig blijkt te zijn).

Doerian blijkt verboden in Kuala Lumpur

En hij mag absoluut niet op de hotelkamer, zegt de chauffeur. Hij lacht ons uit en verzekert ons dat we dit niet lusten. We besluiten hem toch mee te nemen naar het hotel, maar hij smaakt nog erger dan hij ruikt, bah, zelfs de wc heeft er moeite mee en we moeten hem echt helemaal elimineren, dat blijkt nog een hele opgaaf, maar uiteindelijk krijgen we hem doorgespoeld (hij mag uiteraard niet in de prullenbak).

Kuching, stad van de katten!

Van Kuala Lumpur vliegen we naar Borneo. De helft van dit enorme eiland behoort tot Indonesië, de andere helft is Maleisisch. We bezoeken in het Maleisische deel twee provincies: Sarawak en Sabah. Kuching is de grootste stad van de provincie Sarawak.

In Kuching wonen meer Chinezen dan Maleisiërs. Wat betreft religies is het hier een vreedzame smeltkroes: christendom, boeddhisme, taoïsme en islam zijn de meest voorkomende godsdiensten.

Twee avonden achtereen eten we bij restaurant Topspot. 33 Restaurantkraampjes op een enorm parkeerdak. Je wijst aan wat je wilt eten en het wordt voor je gewokt. Toeristen zijn hier nauwelijks te bekennen (kakkerlakken die langs de bakken met eten achter de toog lopen wel…………………………….. oeps!).
Restaurant TopSpot is een van de Kuching restauranttips uit de Lonely Planet

Bako National Park

Het is bovendien erg vochtig en 34 graden.
Hoog op ons verlanglijstje staat de Proboscis, ofwel neusaap. Dit dier komt alleen voor op Borneo en heeft een bizar uiterlijk.
Deze naam is door de plaatselijke bevolking in het verleden gegeven vanwege de treffende overeenkomst met de Hollandse kolonisten: grote neus, veel haar en een buik.
De grootste bedreiging voor de neusaap is de mens. Het kappen van de mangrovebossen en aanleggen van palmolieplantages hebben er voor gezorgd, dat de neusaap met uitsterven wordt bedreigd.
De neusaap eet hoofdzakelijk bladeren (95% van hun voedsel). Het aantal neusapen in Sarawak is in 30 jaar afgenomen van 6400 naar 1000. Verder komt de neusaap nog voor in Sabah in Noord-Borneo (zo’n 2000) en in Kalimantan (Indonesisch Borneo).
Een volwassen mannetje weegt ongeveer 24 kilo, een vrouwtje de helft. De neusaap slaapt plat op zijn buik in de boom, wat een vreemd plaatje oplevert.
Onze gids vertelt dat we aardig op weg zijn met het spotten van de ‘small six’: leguaan, baardzwijn, langstaartmakaak, ‘silverleaf monkey’, neusaap en groene slang.

We mogen hier nog even zwemmen, maar we besluiten dat maar niet te doen, na het verhaal over de krokodillen.

Semonggoh Rehabilitation Center voor orang-oetans

Net buiten Kuching ligt het Semonggoh Rehabilitation Centre. Hier worden verstoten en mishandelde orang-oetans opgevangen en begeleid om weer zelfstandig verder te leven in de jungle.
Het is de bedoeling dat ze uiteindelijk zullen terugkeren in de natuur, maar nu moeten ze het doen met 600 ha bos, dat is afgeschermd van de buitenwereld.

In de trechter zijn de haartjes naar beneden gericht. Eenmaal in de plant is er voor een vliegje geen ontkomen meer aan: een bijtende vloeistof verteert het insect.

Sepilok Nature Resort

We vliegen vanuit Kuching in de provincie Sarawak naar het noorden van Borneo naar de provincie Sabah. In Kota Kinabalu nemen we het volgende vliegtuig naar Sandakan.

Sepilok Orang Utan Rehabilitation Centre

Het Sepilok Rehabilitation Centre heeft dezelfde functie als het Semonggoh Rehabilitation Centre dat we bij Kuching bezochten en bestaat sinds 1964. Het is gelegen in een stuk jungle van ongeveer 43 vierkante kilometer.

Labuk Bay Proboscis Monkey Sanctuary

In het Labuk Bay Proboscis Sanctuary, net buiten Sandakan, leven proboscisapen, of neusapen, in de mangrovebossen die grenzen aan de enorme palmolieplantages. Een plantage-eigenaar raakte gefascineerd door deze dieren en besloot ze een steuntje in de rug te geven. Hij stichtte het grootste Proboscis Centrum van Borneo.

De neusapen stalen pannenkoeken uit de keukens van de bevolking, zo lekker vinden ze het! Neusapen kunnen pannenkoeken heel goed verteren, dit in tegenstelling tot fruit, zoals bananen.
Van vruchten worden ze ziek, doordat ze de suiker niet kunnen verteren. Hun spijsverteringskanaal heeft meerdere magen en lijkt meer op dat van een koe dan van een mens.
Er zijn twee soorten groepen: harems en mannengroepen (de vrijgezellen). Wie de baas is in de harem, is heel duidelijk te zien, het lijkt een opblaasaap,want hij heeft een rood ventiel ;-).
De neus heeft een praktische functie: hij wordt gebruikt om een waarschuwingssignaal af te kunnen geven en om vrouwtjes te lokken. In geval van opwinding stroomt er bloed naar de neus en wordt hij nog groter en roder en kan hij nog meer geluid maken. Hoe groter de neus, hoe aantrekkelijker de vrouwtjes de man vinden. De vrouwtjes hebben soortgelijke neuzen, maar een flinke maat kleiner en wat meer modelletje wipneus.
Een enorme groep neusapen komt op het eten af, ook een eekhoorn en…………..makaken. Zodra een grote mannenmakaak zich laat zien, gaan de neusapen weg. Ze zijn er bang voor, omdat makaken agressiever zijn en hun tanden zijn scherper.

Het grappige aan de neusapen is dat ze stampen op het hout om indruk te maken. De alfaman bepaalt alles, hij heeft duidelijk de meeste rechten. Na dit spektakel krijgen we nog een act van een hornbill (neushoornvogel), die we ook even later bij onze lodge zien.

Lankayan Island

’s Avonds mag je niet meer over het strand lopen, de schilpadden moeten vrij baan hebben naar zee. Deze schildpad heeft negen eitjes gelegd, dat is weinig, want ze kan er wel 130 leggen.
Schildpadden leggen eens per drie tot zeven jaar eitjes zo groot als een pingpongbal. Dit gebeurt in zeven sessies verdeeld over drie maanden. Nadat ze haar eitjes heeft gelegd, gaat ze al snel terug naar zee. Je ziet duidelijk dat dit een vermoeiende bezigheid is voor de kolos. Deze schildpad is twintig jaar oud en dit is het eerste jaar dat ze eitjes legt. Bij zee aangekomen, verdwijnt ze snel en soepeltjes het water in. De volgende dag is haar spoor duidelijk zichtbaar.
In de verte zien we lampen op zee, dit zijn de territoriale wateren van de Filipijnen. Ze vangen hier vis met grote lampen. Helaas belanden er ook nogal eens schildpadden in de netten.
We maken een snorkeltochtje voor ons huisje en dat is direct spectaculair! We zien twee keer een zeeschildpad, de tweede keer kunnen we een eindje met hem opzwemmen en zit hij lekker van het groene zeewier te snacken. Helaas hebben we op dat moment geen fototoestel bij ons.

Gedurende onze hele vakantie hebben we geluk met het weer. Er valt eigenlijk iedere dag wel heel eventjes een kleine bui, maar daarna is het stralend zonnig. In de avond is er regelmatig een korte, maar soms erg hevige onweersbui.

De volgende ochtend worden we door het personeel van Lankayan uitgezwaaid en vertrekken we met de speedboot naar het vasteland.

Gomantonggrot (Sukau)

De lokale bevolking verzamelt deze met stokken en bamboe laddertjes (zie rechtsonder een opgerold laddertje.)
De leuning langs het voetpad kun je beter niet vastpakken, ook al is de houten ondergrond spekglad: voor je het weet grijp je in een insect, want het krioelt er hier van. Voetje voor voetje schuifelen we verder.
De stank van de mest is allesoverheersend en we halen (letterlijk) opgelucht adem als we weer buiten staan.
Dit is de smerigste grot die we ooit hebben gezien!

Kinabatangan Rivier – Bilit Lodge

Dit complex van junglehuisjes is het primitiefste wat we deze vakantie meemaken. We hebben hier ook geen koelkastje in het huisje, waardoor we direct al een nachtelijke bezoeker op de kamer hebben die interesse heeft in broodjes en nootjes. Diner en lunch zijn hier hetzelfde en voor vegetariërs is dat heel sober. De ‘jungledonut’ die we in de namiddag krijgen is heerlijk!

We varen langs houten huizen op palen, mangrovebossen en palmolieplantages. De palmolieplantages zijn een regelrechte aantasting van het regenwoud en dus ook van het leefgebied van vele dieren, waaronder de neusapen.
De economie van Sabah drijft voor een belangrijk deel op de productie van palmolie en Europa is een van de grootste afnemers.




Van kwart over zes tot acht uur is iedere ochtend de ‘morningcruise’. We zien vooral veel vogels: ‘hornbills’, zelfs de neushoornhornbill, ijsvogeltjes, een ooievaar, zilverreigers, een purperreiger en een grote roofvogel.

Bilit Lodge Nightwalk

In een boom ontdekt onze gids een civetkat. Dit dier is beroemd, want hij eet koffiebonen die vervolgens weer uit de ontlasting worden gevist en hier in het westen verkocht worden om heel dure koffie van te zetten. 😉
(http://kook.rubriek.nl/eten&drinken/kopi_luwak.php)

Het verhaal van de ?

Tijdens de tweede nacht in Bilit worden we net als de voorgaande nacht wakker van geritsel en weer is de prullenbak omgegooid. Ook nu is de boosdoener verdwenen, zodra het licht aangaat. De volgende dag betrappen we het dier op heterdaad als we van een tochtje terugkomen. Het is een rat en hij schiet weg via het doucheputje.
Met een emmer water op het putje wanen we ons die nacht ratvrij. Maar nee…….
Die nacht worden we weer gewekt door geritsel. We doen het licht aan, maar mister Rat is weer gevlogen. Als Els even later in de badkamer is, rent hij op haar af. Gegil en grote schrik voor rat en Els, hij klimt omhoog langs een balk naar het plafond. We zien hem niet meer terug.

Danum Valley

Ook al horen we de gibbons in de toppen van de bomen, zien we de takken bewegen en ruikt Bart de urine van de apen, we moeten het vandaag doen met een mini-eekhoorn, een nachtvlinder, een slangetje (Sumatran viper) en een agaam.


 De bloedzuigers van Danum Valley zijn berucht. Ze komen af op warmte, bijten zich door sokken heen en kunnen een waar bloedbad veroorzaken.

Wie wordt gebeten krijgt een certificaat dat je je bloed hebt geschonken aan het regenwoud. Omdat Robert wordt gebeten, krijgt hij het certificaat (zie hieronder).

Gaya Island

Vanuit Danum Valley rijden we in twee uur naar de luchthaven van Lahad Datu voor de vliegreis naar Kota Kinabalu.

Gaya Island behoort tot het Tunku Abdul Rahman Park (een maritiem park van in totaal 49 vierkante km), net zoals de eilanden Manukan, Mamutik, Sapi en Sulug.
De eilanden liggen ongeveer drie kilometer voor de kust bij Kota Kinabalu en zijn omgeven door koraalriffen.

De receptie is ook hier indrukwekkend! Bij het zwembad zijn loungenisjes: een soort bedsteden waar je samen lekker in kunt kruipen met een drankje.
De volgende dag worden we uitgezwaaid en varen we met de speedboot terug naar Kota Kinabalu, vanwaar de reis doorgaat naar Kuala Lumpur en Amsterdam.
Het was een indrukwekkende en afwisselende reis!

En hoe het verhaal thuis nog verder ging…………………………

Tijdens de ‘nightwalk’ in Bilit vonden we een noot. Het is een noot van de Levensboom, de ‘Tree of Life’.
Het is net een grote, platte kastanje. Een paar maanden na onze terugkeer vonden we wat zaagsel naast de noot.
En er zaten een paar gaatjes in. Mysterieus. Hee, er lagen ook een paar zwarte zaadjes naast, zo leek het.
Toen begonnen de zaadjes te bewegen. Het was heel eng, vonden we. Er kwamen steeds meer zwarte beestjes uit de noot en ze gingen ook nog rondvliegen! Nadat we van de schrik waren bekomen, zijn we de kleine kevertjes, want dat waren het, gaan vangen en hebben we ze in een plastic bakje gedaan. Het waren er ongeveer 15.
Die beestjes hadden dus al die tijd in de noot gezeten en vonden het wel tijd om daar eens uit te komen.
Wat nu? We hebben besloten om zo goed mogelijk voor ze te zorgen en eens te gaan uitzoeken wat voor beestjes het precies betrof. Na een tijdje kregen we antwoord van Naturalis in Leiden. Het waren boksnuitkevers en lang zouden ze niet leven, volgens de geleerden. Inmiddels is het begin januari en bijna alle kevertjes zijn nog in leven.
We hebben bij Avonturia een soort terrarium met een echt bonsai-boompje voor ze gehaald en daarin hebben ze het prima naar hun zin. Ze darren en vliegen erin rond en het lijkt erop dat ze gezinsuitbreiding plannen. 🙂

Ze eten hun noot op en daarnaast is eierkoek favoriet. De bij Avonturia gehaalde fruitkuipjes vallen slechts mondjesmaat in de smaak. We hebben er dus ineens een heleboel huisdieren bij!